| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jerzy Olech (Ollech) |
| Data urodzenia | 3 listopada 1757 |
| Miejsce urodzenia | Szczepankowo |
| Data śmierci | 29 grudnia 1820 |
| Miejsce śmierci | Królewiec |
| Zawód i role | |
| Zawód | duchowny luterański, pedagog, tłumacz, wydawca |
| Funkcje | proboszcz parafii polskiej (1795–1820), dyrektor Seminarium Polskiego, kapelan wojskowy |
| Wybrane przekłady | |
| Przykłady | F. E. Rochow (1795), Ch. G. Salzmann (1799–1800), A. G. Spangenberg (1802), R. Dapp (1803–1822) |
Jerzy Olech pochodził z rodziny chłopskiej i przeszedł drogę od nauki w szkole wiejskiej do studiów teologicznych w Królewcu. Zyskał rozpoznawalność jako duszpasterz i nauczyciel, a także jako tłumacz i wydawca tekstów religijnych i szkolnych na język polski.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w Szczepankowie i najpierw uczęszczał do szkoły wiejskiej, potem do szkoły w Pasymiu oraz do gimnazjum w Królewcu. W Królewcu studiował teologię w latach 1776–1780. Po studiach został nauczycielem w królewieckiej szkole katedralnej.
W 1786 roku rozpoczął służbę jako kapelan wojskowy, obsługując oddziały polskie i niemieckie. Od 1795 do 1820 pełnił funkcję proboszcza polskiej parafii przy kościele Świętego Mikołaja na Steindamm w Królewcu. W drugiej połowie lat 90. XVIII wieku objął kierownictwo Seminarium Polskiego na uniwersytecie w Królewcu, a od 1803 działał także jako urzędowy tłumacz przy władzach prowincji.
Działalność tłumaczeniowa, wydawnicza i twórcza
Olech tłumaczył z niemieckiego na polski publikacje religijne i świeckie oraz podręczniki szkolne. Do jego przekładów należą m.in. Przyjaciel dzieci F. E. Rochowa (Królewiec 1795) oraz prace Ch. G. Salzmanna wydane w 1799–1800. W 1802 przetłumaczył Idea fidei fratrum A. G. Spangenberga, a w latach 1803–1822 wydał polskie tłumaczenie kazań R. Dappa.
Tworzył też własne wiersze dla ludności mazurskiej i działał na rzecz rozpowszechniania czytelnictwa wśród ludu. Kultywował używanie języka polskiego literackiego na terenie Mazur. Część jego utworów przedrukował Przyjaciel Ludu Łecki w 1842.
Kontakty z polskim środowiskiem intelektualnym
Utrzymywał kontakty z polskimi działaczami i uczonymi. Był w relacji z Samuellem Bogumiłem Lindem i Krzysztofem Celestynem Mrongowiuszem. W 1817 roku odwiedził go Julian Ursyn Niemcewicz. Olech tłumaczył również utwory Ignacego Krasickiego na język niemiecki.
