| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 1884, Pluski koło Olsztyna |
| Zgon | grudzień 1965, Wygoda koło Olsztyna |
| Zawód / rola | działacz polski na Warmii; gawędziarz i pieśniarz ludowy; rolnik |
| Miejsce zamieszkania | Wygoda koło Olsztyna |
| Służba wojskowa | wojsko niemieckie, I wojna światowa (m.in. Turcja) |
| Członkostwo | Związek Polaków w Niemczech (od 1930) |
| Rodzina | syn Edward (ur. 1909), leśniczy |
Jan Palmowski był lokalnym działaczem polskim z Warmii, znanym także jako gawędziarz i wykonawca pieśni ludowych. Przez większą część życia mieszkał i pracował we Wygodzie koło Olsztyna, prowadząc gospodarstwo i zajmując się m.in. pracą drwala oraz myślistwem.
Jak wyglądały początki i życie prywatne?
Pochodził z chłopskiej rodziny, która pielęgnowała polską tożsamość na Warmii. Wyniósł z domu znajomość języka polskiego, a jednocześnie ukończył kilka klas niemieckiej szkoły powszechnej. Poza rolnictwem utrzymywał się pracą drwala i polowaniami.
W czasie I wojny światowej został wcielony do wojska niemieckiego i służył m.in. w Turcji. Po wojnie osiedlił się w Wygodzie, gdzie prowadził niewielkie gospodarstwo aż do śmierci w grudniu 1965 roku.
W jaki sposób działał politycznie i społeczne zaangażowanie?
W 1920 r. zaangażował się w działalność propolską w okresie plebiscytu 1920. Blisko współpracował z Michałem Lengowskim i występował jako mąż zaufania Warmińskiego Komitetu Plebiscytowego w Wygodzie. Z tego powodu doświadczał prześladowań ze strony bojówek niemieckich; był kilkakrotnie pobity i napadnięty w domu.
W 1930 r. wstąpił do Związku Polaków w Niemczech. Po II wojnie światowej przyznano mu rentę dla zasłużonych. Jego syn Edward, urodzony w 1909 r. i pracujący jako leśniczy, został w 1972 r. odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Co wiadomo o jego gawędziarstwie i spuściźnie?
Maria Zientara-Malewska oceniała go jako najlepszego znanego sobie gawędziarza warmińskiego i określała go jako gawędziarza "nadzwyczajnego" oraz "wesołka warmińskiego". Palmowski był przewodnikiem warmińskich pielgrzymek i pełnił funkcję starosty weselnego, czyli placmistrza. Chętnie recytował ludowe wierszowane oracje, bajki, gawędy i przysłowia oraz dzielił się wspomnieniami, w których pojawiała się jego strzelba "Marycha".
Fragmenty jego gawęd, baśni i pieśni zapisały Maria Zientara-Malewska oraz Maryna Okęcka-Bromkowa. Maryna Okęcka-Bromkowa opublikowała część tego materiału w zbiorze "Nad jeziorem bajka śpi" (1962).
