| Dane | |
|---|---|
| Urodzenie | 23 czerwca 1807, Radensleben koło Neuruppin (Brandenburgia) |
| Zgon | 11 marca 1877, Radensleben |
| Zawód | architekt, konserwator zabytków |
| Stanowisko | Królewski Konserwator Zabytków w Prusach (powołany 1 lipca 1843) |
| Edukacja | Uniwersytet i Akademia Sztuki w Berlinie (1825–1827); uczeń Karla Friedricha Schinkla i podopieczny F. A. Stülera |
| Obszary działalności | |
| Regiony | Śląsk, Prusy Wschodnie, Pomorze, prawie cała Wielkopolska, Warmia i Gdańsk |
Ferdinand von Quast zasłynął jako architekt i pierwszy pruski królewski konserwator zabytków. Jego praca objęła inwentaryzację, restauracje i propagowanie opieki nad zabytkami w wielu regionach ówczesnych Prus.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się 23 czerwca 1807 w majątku Radensleben jako syn Wilhelma i Charlotty von Rohr. Po ukończeniu gimnazjum studiował w latach 1825–1827 na Uniwersytecie i w Akademii Sztuki w Berlinie. Kształcił się pod kierunkiem Karla Friedricha Schinkla i był podopiecznym Friedricha Augusta Stülera.
W młodości odbywał podróże studyjne do Niderlandów, Italii i Francji, gdzie zajmował się studiami nad architekturą antyczną i średniowieczną. Listy osobiste wskazują, że mimo natłoku obowiązków utrzymywał emocjonalne więzi z żoną i siedmiorgiem dzieci. Zmarł 11 marca 1877 w Radensleben.
Jak pełnił funkcję Królewskiego Konserwatora Zabytków?
1 lipca 1843 został mianowany Królewskim Konserwatorem Zabytków w Prusach przez Fryderyka Wilhelma IV i piastował to stanowisko do śmierci. Był pierwszą osobą powołaną na to urzędu; wcześniej opieką nad zabytkami zajmowali się czynni architekci. Von Quast argumentował, że zabytki warto traktować jako wspólne europejskie dziedzictwo.
W pracy konserwatorskiej prowadził inwentaryzacje zabytków i opracował formularz inwentaryzacyjny składający się z 99 punktów. Wykonywał liczne szkice i opisy, które dokumentowały stan obiektów i służyły planom konserwatorskim.
Gdzie prowadził prace i z kim współpracował?
Opieką konserwatorską objął szeroki obszar: Śląsk, Prusy Wschodnie, Pomorze oraz prawie całą Wielkopolskę. W zaborze pruskim współpracował z władzami lokalnymi oraz z towarzystwami naukowymi i kulturalnymi, między innymi z powstałym w 1854 roku w Toruniu Coppernicus-Verein für Wissenschaft und Kunst, Towarzystwem Przyjaciół Nauk w Poznaniu (1857) oraz Stowarzyszeniem Historycznym Warmii.
W Wielkopolsce bywał po raz pierwszy w 1839, następnie w 1841 i 1844. Sporządził tam rysunki i panoramy, m.in. kościoła św. Marcina i fasad przy Starym Rynku w Poznaniu (1841), panoramę Grodziska Wielkopolskiego (1841), rysunki kościołów w Bydgoszczy (1844) oraz zespołu zabytków w Kruszwicy i Łabiszynie. Jego nadzór konserwatorski przyczynił się do restauracji kolegiaty Najświętszej Maryi Panny na Ostrowie Tumskim w Poznaniu (1860–1862) i kościoła bernardynów w Bydgoszczy (1864–1865); według jego wytycznych później odrestaurowano także rotundę św. Prokopa w Strzelnie (1892).
Prace na Warmii i w Gdańsku
Von Quast interesował się zabytkami Warmii już przed objęciem urzędu, po raz pierwszy odwiedził ten region około 1842 roku. Pracował przy restauracji zamków w Lidzbarku Warmińskim i w Malborku. W Lidzbarku ratował zamek, który oceniano jako niemal całkowicie zniszczony. Przyzamkowe prace w Malborku prowadził jako kierownik w latach 1851–1852; działania przy twierdzy trwały do 1874 roku.
Owocem jego badań warmińskich są litografie i rysunki z kościołów oraz zamków m.in. w Lidzbarku Warmińskim, Reszlu, Fromborku, Braniewie i Olsztynie. Teczka zatytułowana "Denkmale der Baukunst im Ermeland" zawierała wielkoformatowe litografie i techniczne rysunki jako pierwsze wydanie planowanej serii poświęconej zabytkom architektury w Prusach.
W Gdańsku angażował się w ochronę lokalnych zabytków, między innymi Bramy Wyżynnej, Dworu Bractwa św. Jerzego i Zbrojowni. Był także członkiem stowarzyszenia założonego przez Johanna Karla Schultza w 1856, działającego na rzecz ochrony gdańskich zabytków.
Gdzie zachowały się jego szkice i prace?
Wielokrotnie sporządzane obserwacje i szkice von Quasta przechowywał w prywatnym archiwum rodzinnym w Brandenburgii. Obecnie wiele jego rysunków znajduje się w Zbiorach Rysunków Architektonicznych Politechniki w Berlinie. Jego materiały dokumentacyjne służyły późniejszym pracom konserwatorskim i wydawniczym.
Wystawa "Widoki z Warmii"
Od 2006 w muzeach północnej Polski prezentowana jest wystawa "Widoki z Warmii" z litografiami i rysunkami Ferdinanda von Quasta. Wystawę przygotowało Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie wraz ze Stowarzyszeniem Historycznym Warmii. Autorami ekspozycji głównej w Olsztynie są prof. dr Christofer Herrmann, Andrzej Rzempołuch i Krystyna Wojtaszek-Markunas.
Prezentacja pokazywana była w Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie oraz w innych placówkach, między innymi w Domu Uphagena w Gdańsku, sali wystaw czasowych na Zamku Wysokim w Malborku i w Muzeum w Ostródzie.