Kontakt
Teraz Wtorek, 10 listopada 2026
Znane osoby

Jan Panfil — specjalista ochrony przyrody i wojewódzki konserwator

• Jakub Kamiński • 3 min czytania

Jan Panfil

Jan Panfil (23 marca 1904–10 lipca 1992) był polskim inżynierem leśnikiem i specjalistą ochrony przyrody. Przez ponad dwie dekady pełnił funkcję wojewódzkiego konserwatora przyrody w Olsztynie.

Dane podstawowe
Imię i nazwiskoJan Panfil
Data urodzenia23 marca 1904
Miejsce urodzeniaŁódź
Data śmierci10 lipca 1992
Zawód i stanowiska
ZawódInżynier leśnik, specjalista ochrony przyrody
StanowiskoWojewódzki konserwator przyrody w Olsztynie
Wykształcenie i odznaczenia
DyplomInżynier leśnik (1950)
OdznaczeniaKrzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Jan Panfil zasłynął jako specjalista ochrony przyrody oraz organizator działań konserwatorskich w województwie olsztyńskim. Przez wiele lat łączył pracę w leśnictwie z działalnością społeczną na rzecz ochrony środowiska.

Jak zaczynała się jego kariera w leśnictwie?

Pochodził z rodziny robotniczej i od młodości łączył pracę z nauką. W pierwszych latach po I wojnie światowej odbył praktykę leśną w Zarządzie Lasów i Tartaków w Grodźcu. Pracował jako podleśniczy, a potem adiunkt, równocześnie kończąc kursy Średniej Szkoły Leśnej w Warszawie i zdając egzamin eksternistyczny.

Od marca 1926 przeniósł się na Wileńszczyznę. Przed II wojną światową pełnił funkcję leśniczego w nadleśnictwach Podbrodzie, Ignalino i Święciany. W czasie okupacji pozostał przy pracy w leśnictwie, najpierw jako robotnik leśny, potem w kancelarii urzędowej. W 1944 pracował w radzieckiej administracji leśnej w Święcianach jako nadleśniczy i zastępca dyrektora.

Jak przebiegała jego działalność konserwatorska w Olsztynie?

W 1945, jako repatriant, przybył do Olsztyna i rozpoczął pracę w Dyrekcji Lasów Państwowych. Uzupełniał wykształcenie na Wyższej Szkole Prawno-Ekonomicznej w Olsztynie oraz na kursach leśnych w Toruniu. W 1950 uzyskał dyplom inżyniera leśnika po zdanym egzaminie przed komisją Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.

Od 1 lutego 1951 pełnił obowiązki wojewódzkiego konserwatora przyrody przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie. W czasie około dwudziestu lat pracy na tym stanowisku przygotowywał dokumentację dla nowych obiektów ochrony przyrody i prowadził inwentaryzacje. Doprowadził do nadania statusu pomnika przyrody 572 obiektom oraz do utworzenia 53 rezerwatów o łącznej powierzchni 9399 hektarów. Zyskał opinię jednego z najlepszych konserwatorów przyrody w kraju.

W jakich publikacjach i projektach uczestniczył?

Uczestniczył w utworzeniu Działu Przyrody Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie i prowadził zajęcia w Olsztyńskim Studium Nauczycielskim. Popularyzował ochronę przyrody poprzez artykuły w prasie lokalnej i ogólnokrajowej oraz opracowania naukowe.

Do jego publikacji należą m.in. Roślinność naczyniowa jeziora Karaś (1958, współautor), Organizacja rezerwatów i pomników przyrody w województwie olsztyńskim (1959), Inwentaryzacja bocianów białych i ich gniazd na Mazurach (1961), Ssaki i ptaki zamieszkujące rezerwat przyrodniczy Karaś (1961), Bóbr, zwierzę ginące w Polsce (1960), Informator o rozmieszczeniu rezerwatów w województwie olsztyńskim (1967), Pojezierze Mazurskie (1968) oraz Ssaki Pojezierza Mazurskiego (1984). W 1963 współprzygotował przewodnik do wystawy objazdowej "Chrońmy przyrodę ojczystą i jej zasoby".

Z kim współpracował i jakie otrzymał wyróżnienia?

Realizował działania ochronne we współpracy z wieloma organizacjami, między innymi z Państwową Radą Ochrony Przyrody, Wojewódzkim Komitetem Ochrony Przyrody, Polskim Towarzystwem Turystyczno-Krajoznawczym, Ligą Ochrony Przyrody, Polskim Związkiem Łowieckim i Polskim Związkiem Wędkarskim. Nadal działał aktywnie po przejściu na emeryturę.

Otrzymał kilka wyróżnień i odznaczeń, w tym Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 10 lipca 1992.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Jan Panfil?
Urodził się 23 marca 1904 w Łodzi.
Jaką funkcję pełnił w Olsztynie?
Był wojewódzkim konserwatorem przyrody przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie od 1 lutego 1951 do przejścia na emeryturę w lipcu 1971.
Ile obiektów objął statusem pomnika przyrody i ile rezerwatów powstało z jego udziałem?
Doprowadził do nadania statusu pomnika przyrody 572 obiektom i do utworzenia 53 rezerwatów o łącznej powierzchni 9399 hektarów.
Jakie publikacje napisał Jan Panfil?
Opublikował m.in. Roślinność naczyniowa jeziora Karaś, Organizacja rezerwatów i pomników przyrody w województwie olsztyńskim, Bóbr, zwierzę ginące w Polsce, Pojezierze Mazurskie oraz Ssaki Pojezierza Mazurskiego.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Jakub Kamiński

Nazywam się Jakub Kamiński i w redakcji parkikrajobrazowewarmiimazur.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Warmią i Mazurami: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również