Kontakt
Teraz Wtorek, 15 września 2026
Znane osoby

Feliks Teodor Gloeh — duchowny i naczelny kapelan WP

Jakub Kamiński • 3 min czytania

Feliks Teodor Gloeh
Fot. Unknown authorUnknown author · „Senior Gloeh” · licencja Public domain · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Feliks Teodor Gloeh (20 listopada 1885–6 października 1960) był duchownym Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, naczelnym kapelanem tego wyznania w Wojsku Polskim i dyrektorem Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie.

Dane osobowe
Urodzenie20 listopada 1885, Warszawa
Zgon6 października 1960, Warszawa
ZawódDuchowny ewangelicko-augsburski; kapelan wojskowy; dyrektor szkoły
Edukacja
StudiaHalle, Berlin, Dorpat — filozofia i teologia
Służba i stanowiska
Duszpasterstwo wojskoweNaczelny kapelan wyznania ewangelicko-augsburskiego w WP; szef Wojskowego Urzędu Duszpasterstwa
SzkołaDyrektor Gimnazjum / Liceum im. M. Reja w Warszawie (1947–1950)
Ordery i wyróżnienia
OdznaczeniaZłoty Krzyż Zasługi, Medal Niepodległości
HonorSprawiedliwy wśród Narodów Świata (1984)
Pochówek i rodzina
PochówekCmentarz ewangelicko-augsburski w Warszawie (aleja 9-1-5)
MałżonkaJanina z d. Angerstein (1887–1965)
DzieciJan (1918–1944)

Feliks Teodor Gloeh kształcił się na wydziałach filozofii i teologii w Halle, Berlinie i Dorpatcie. Jako duchowny pełnił obowiązki parafialne i wojskowe oraz prowadził działalność wydawniczą i edukacyjną.

Jak wyglądała edukacja i wczesna służba?

Gloeh ukończył studia teologiczne i filozoficzne w kilku ośrodkach akademickich: w Halle, Berlinie i Dorpatcie. Już jako uczeń szkoły średniej brał udział w rozruchach antycarskich w 1905 roku. W 1913 podjął pracę jako wikary w Warszawie i administrował parafią luterańską w Mławie oraz jej filiałem w Lipinach.

W latach 1915–1930 zajmował się nauczaniem religii w gimnazjum Mikołaja Reja. Od 1918 do 1922 nadzorował parafię ewangelicko-augsburską w Żyrardowie.

Jaką pełnił rolę w wojsku i działalności publicznej?

Jako ochotnik walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1920 roku popierał przyłączenie Mazur i Warmii do Polski i stanął na czele Zrzeszenia Plebiscytowego Ewangelików Polskich, które wspierało opcję polską na terenie Prus Wschodnich. W 1922 przez kilkanaście miesięcy redagował "Gazetę Mazurską" wydawaną w Działdowie.

9 grudnia 1929 przyjęto go do rezerwy duchowieństwa wojskowego w stopniu proboszcza ze starszeństwem z 1 czerwca 1919. 1 listopada 1930 został przemianowany na zawodowego duchownego wojskowego, z pierwszą lokatą w duchowieństwie wojskowym wyznania ewangelicko-augsburskiego. Kierował redakcją "Głosu Ewangelickiego" przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego.

Po II wojnie światowej, 24 października 1946, objął stanowisko szefa Wojskowego Urzędu Duszpasterstwa Ewangelicko-Augsburskiego przy Naczelnym Dowództwie Wojska Polskiego i do lutego 1947 działał w tym urzędzie jednoosobowo. W 1948 roku przeszedł w stan spoczynku.

Jak przebiegała działalność edukacyjna i życie po wojnie?

Po wojnie wrócił do pracy w szkolnictwie. Od 1947 do 1950 pełnił funkcję dyrektora Liceum im. M. Reja w Warszawie. Równocześnie nie zaniechał obowiązków duszpasterskich: w latach 1950–1956 administrował parafią luterańską w Starej Iwicznej.

W czasie kampanii wojennych ewakuował się do Łucka, a następnie potajemnie powrócił do Warszawy i pracował jako urzędnik w fabryce prowadzonej przez jego brata.

Jakie były życie prywatne i odznaczenia?

Był synem Ludwika Gloeha i Ludwiki z Buffów. Ożenił się z Janiną z d. Angerstein. Ich syn Jan, urodzony w 1918 roku, zginął jako żołnierz Powstania Warszawskiego 3 sierpnia 1944 roku.

Do przyznanych mu odznaczeń należą Złoty Krzyż Zasługi (18 marca 1932) oraz Medal Niepodległości. Pośmiertnie uhonorowano go tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata w 1984 roku. Został pochowany na Cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie, w alei 9-1-5.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Feliks Teodor Gloeh?
Urodził się 20 listopada 1885 roku w Warszawie.
Jakie stanowiska pełnił w Wojsku Polskim?
Był naczelnym kapelanem wyznania ewangelicko-augsburskiego oraz szefem Wojskowego Urzędu Duszpasterstwa.
Czy Feliks Gloeh otrzymał odznaczenia państwowe?
Tak. Otrzymał Złoty Krzyż Zasługi (18 marca 1932) oraz Medal Niepodległości.
Gdzie został pochowany?
Pochowano go na Cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie, w alei 9-1-5.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Jakub Kamiński

Nazywam się Jakub Kamiński i w redakcji parkikrajobrazowewarmiimazur.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Warmią i Mazurami: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również