Kontakt
Teraz środa, 16 września 2026
Znane osoby

Krzysztof Hartknoch — historyk i profesor w Toruniu

Jakub Kamiński • 2 min czytania

Krzysztof Hartknoch
Fot. Christoph Hartknoch · „Torun Hartknoch” · licencja Public domain · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Krzysztof Hartknoch był historykiem i profesorem protestanckiego Gimnazjum Akademickiego w Toruniu. Uznawany jest za najwybitniejszego historyka Rzeczypospolitej drugiej połowy XVII wieku.

Dane
Urodzenie1644, Jabłonka k. Pasymia
Śmierć3 stycznia 1687, Toruń
Zawódhistoryk, profesor gimnazjalny
Wykształceniemagister filozofii, Akademia w Królewcu (21 IV 1672)
Działalność
Miejsce pracyGimnazjum Akademickie w Toruniu
Funkcjeprofesor (od 1677), dyrektor (od 1681), konrektor (od 1686)
Najważniejsze dzieła
Wybrane praceAltes und Neues Preussen (1684); Preussische Kirchen-Historia (1686); Respublica Polonica / De respublica Polonica (1678, wyd. następne 1687 i 1698); Selectae dissertationes (1679)

Krzysztof Hartknoch zajął się badaniem historii Prus i Rzeczypospolitej. W swoich publikacjach łączył prace źródłowe z rozprawami prawnymi i ustrojowymi.

Życiorys i wykształcenie

Urodził się we wsi Jabłonka koło Pasymia. Kształcił się w szkołach w Pasymiu i w Królewcu, lecz z powodów finansowych początkowo nie ukończył studiów. W 1665 roku wyjechał do Kowna jako domowy nauczyciel, a następnie pracował w Wilnie i w Gdańsku.

W 1667 roku powrócił do Królewca i mieszkał tam do 1677 roku. 21 kwietnia 1672 roku uzyskał stopień magistra filozofii na Akademii w Królewcu i do 1677 roku pozostał tam jako wykładowca.

Badania i publikacje o Prusach i Polsce

W Królewcu opublikował szereg łacińskich rozpraw poświęconych Prusom, między innymi o początkach Prus, o formie dawnego państwa pruskiego, o prawie pruskim oraz o bałwochwalstwie i przesądach dawnych Prusów. Odnalazł i opracował XIV‑wieczną kronikę krzyżacką Piotra z Dusburga, którą wydał drukiem w 1679 roku w Lipsku.

Napisał także pracę poświęconą ustrojowi i historii Polski, znaną jako Respublica Polonica, z oznaczonymi wydaniami w latach 1678, 1687 i 1698. Do najobszerniejszych jego monografii należą Altes und Neues Preussen (1684) oraz Preussische Kirchen–Historia (1686), opracowane podczas pobytu w Toruniu.

Działalność w Toruniu i ostatnie lata

Na początku 1677 roku został zaproszony do Torunia przez rektora Ernesta Königa i objął stanowisko profesora gimnazjalnego. W 1681 roku został dyrektorem Gimnazjum Akademickiego, a od 1686 roku pełnił funkcję konrektora.

Zmarł 3 stycznia 1687 roku w Toruniu i został pochowany w podziemiu kościoła Najświętszej Maryi Panny. Po jego śmierci zbiory biblioteczne przeszły na własność Gimnazjum Akademickiego.

Najczęstsze pytania

Gdzie i kiedy urodził się Krzysztof Hartknoch?
Urodził się w 1644 roku w Jabłonce koło Pasymia.
Jakie były najważniejsze dzieła Hartknocha?
Do najważniejszych należą Altes und Neues Preussen (1684), Preussische Kirchen–Historia (1686) oraz Respublica Polonica / De respublica Polonica (wydania z lat 1678, 1687 i 1698).
Jaką funkcję pełnił Hartknoch w Toruniu?
Był profesorem Gimnazjum Akademickiego, od 1681 roku dyrektorem, a od 1686 roku konrektorem tej szkoły.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Jakub Kamiński

Nazywam się Jakub Kamiński i w redakcji parkikrajobrazowewarmiimazur.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Warmią i Mazurami: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również