Kontakt
Teraz Poniedziałek, 21 września 2026
Znane osoby

Jerzy Wojciech Heide — duchowny i autor kroniki

Jakub Kamiński • 3 min czytania

Jerzy Wojciech Heide

Jerzy Wojciech Heide (3 października 1706–2 czerwca 1765) był polskim duchownym katolickim, archiprezbiterem lidzbarskim i autorem kroniki dotyczącej Lidzbarka i Warmii.

Dane osobowe
Imię i nazwiskoJerzy Wojciech Heide
Urodzenie3 października 1706
Chrzest10 października 1706, Dobre Miasto
Zgon2 czerwca 1765
Miejsce urodzeniaPraslity koło Dobrego Miasta
Miejsce zgonuLidzbark Warmiński
Wykształcenie i święcenia
SzkołaGimnazjum jezuickie w Braniewie; Alumnat Papieski
Święcenia2 czerwca 1729
Urzędy i funkcje
Roladuchowny katolicki, archiprezbiter lidzbarski, honorowy kanonik chełmiński
Posługiwikariusz w Braniewie; proboszcz w Grzędzie; parafia w Kwiecewie; archiprezbiter Lidzbarka (od 1754)
Dzieło
KronikaArchiwum dawne i nowe Lidzbarskiego Kościoła Archiprezbiterialnego

Jerzy Wojciech Heide pochodził z warmińskiej szlachty. Był synem sołtysa Praslit Jerzego Heide i Urszuli z domu Steffen; ochrzczono go 10 października 1706 w Dobrym Mieście.

Życiorys i wykształcenie

Heide uczył się w gimnazjum jezuickim w Braniewie, a następnie kontynuował kształcenie w miejscowym Alumnacie Papieskim. Po ukończeniu studiów teologicznych przyjął święcenia kapłańskie 2 czerwca 1729. Początkowo pracował jako wikariusz w Braniewie.

Kariera duszpasterska i urzędy

W 1737 objął probostwo w Grzędzie. W 1745 otrzymał parafię w Kwiecewie; do obsady tej przyczynić mogła protekcja związana z rodziną — brat Jerzego, ks. Franciszek Heide, był kapelanem kardynała Camillo Paolucciego. W marcu 1754 mianowano go archiprezbiterem lidzbarskim, a w czerwcu 1754 wprowadzono go w posiadanie beneficjum.

Jako archiprezbiter zyskał zaufanie biskupów warmińskich Krzysztofa Jana Szembeka i Adama Stanisława Grabowskiego. W 1765, krótko przed śmiercią, otrzymał nominację na kanonika honorowego kapituły chełmińskiej.

Inwestycje parafialne i ostatnie lata

Heide ufundował do kościoła nowy ołtarz pod wezwaniem Trójcy Świętej. W latach 1755–1756 nadzorował prace renowacyjne domu parafialnego. W ostatnich latach życia ciężko chorował; zmarł 2 czerwca 1765 w Lidzbarku i został pochowany w podziemiach kościoła parafialnego przy ołtarzu św. Anny.

Kronika Lidzbarka i Warmii

Heide spisał kronikę zatytułowaną Archiwum dawne i nowe Lidzbarskiego Kościoła Archiprezbiterialnego. Dzieło podzielił na cztery części: o pochodzeniu i założeniu miasta Lidzbarka, o dziejach Lidzbarka do połowy XVIII wieku, o procesjach błagalnych oraz o dniach ślubowania i o biskupach warmińskich.

Przy pracy nad kroniką korzystał z dawnych opracowań pruskich, warmińskich i polskich, z czasopism oraz z dokumentów, na przykład Statutów Synodalnych biskupa Szembeka. Kronikę doprowadził do września 1764; jej ciąg dalszy sporządził jeden z jego wikariuszy, Jakub Józef Harwart.

Rękopis pozostał w archiwum archiprezbiteratu lidzbarskiego, a w 1889 ks. Carl Peter Woelky przygotował jego krytyczne wydanie opublikowane w tomie VIII "Monumenta Historiae Warmiensis".

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Jerzy Wojciech Heide?
Urodził się 3 października 1706 w Praslitach koło Dobrego Miasta; ochrzczono go 10 października 1706 w Dobrym Mieście.
Jaką kronikę napisał Heide i z czego korzystał przy jej pisaniu?
Napisał "Archiwum dawne i nowe Lidzbarskiego Kościoła Archiprezbiterialnego". Korzystał z dawnych kronik pruskich, warmińskich i polskich, z czasopism oraz z dokumentów i ksiąg parafialnych i magistrackich.
Gdzie i kiedy zmarł oraz gdzie został pochowany?
Zmarł 2 czerwca 1765 w Lidzbarku Warmińskim. Został pochowany w podziemiach kościoła parafialnego przy ołtarzu św. Anny.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Jakub Kamiński

Nazywam się Jakub Kamiński i w redakcji parkikrajobrazowewarmiimazur.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Warmią i Mazurami: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również