Fritz Heitmann — architekt Prus Wschodnich

Fritz Heitmann był architektem działającym głównie na terenie Prus Wschodnich. Zyskał rozpoznawalność jako autor licznych neogotyckich kościołów oraz projektów budynków publicznych i rezydencji.

Życiorys i działalność

W latach 1890–1896 prowadził wraz z Adolfem Boetticherem akcję inwentaryzacyjną zabytków na obszarze Prus Wschodnich. Był zaangażowanym katolikiem i zaprojektował wiele ceglanych świątyń na terenie ówczesnej diecezji warmińskiej, zwykle w formach neogotyckich.

Opracowywał również wille w dzielnicy Amalienau w Królewcu, w tym własny dom. Projektował budynki administracyjne, gimnazjum, a także obiekty medyczne — m.in. szpital w Morągu oraz rozbudowę Szpitala Mariackiego w Olsztynie w latach 1906–1907. W 1914 otrzymał tytuł radcy budowlanego. Został pochowany na cmentarzu parafii św. Wojciecha w Królewcu. Według B. Köstera informacje o udziale Heitmanna w działaniach I wojny światowej wydają się mało prawdopodobne; ich przyjęcie prowadziłoby do wniosku o załamaniu zdrowia i trudnej sytuacji finansowej w ostatnich latach życia.

Projekty i cechy stylu architektonicznego

Heitmann często stosował odwołania do gotyckiej architektury państwa krzyżackiego — używał wież zwieńczonych schodkowymi szczytami oraz sklepień gwiaździstych. Jednocześnie wprowadzał elementy rzadko spotykane w regionie, na przykład granitowe filary międzynawowe. Sporadycznie projektował również świątynie ewangelickie i wykorzystywał inne style, jak neoromanizm czy neobarok przy przebudowach.

Poniżej wybrane prace Heitmanna:

• 1892–1896 – neogotycki kościół w Klebarku Wielkim
• przed 1894–1896 – neogotycki kościół w Brąswałdzie
• 1895–1896 – neogotycki kościół św. Katarzyny w Kętrzynie
• ok. 1893–1897 – neogotycki kościół w Dywitach
• 1897–1899 – neogotycki kościół w Kobułtach
• 1899–1901 – neoromański ewangelicki kościół Luizy (wnętrze przekształcone)
• 1901–1902 – neogotycki budynek poczty w Królewcu
• 1902–1904 – przebudowana neogotycka kaplica św. Wojciecha w Królewcu
• 1904–1907 – neogotycki kościół Świętej Rodziny w Królewcu (obecnie filharmonia)
• 1901–1903 – neogotycki kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Olsztynie — uznawany za jego największe dzieło
• 1912–1913 – neoromański kościół św. Józefa w Olsztynie
• 1911–1913 – rozbudowa neogotyckiego kościoła w Ostródzie
• 1914 – rozbudowa neogotyckiego kościoła w Jonkowie

W niektórych źółach wymieniane są również kościoły w Pilawie (1909; stan niepewny) oraz w Tapiawie.