Zalew Wiślany w okolicach Kamionka Wielkiego. Fot. Zygmunt Gawron Zalew Wiślany w okolicach Kamionka Wielkiego. Fot. Zygmunt Gawron
Bociany w gnieździe. Fot. Zbigniew Zagrodzki Bociany w gnieździe. Fot. Zbigniew Zagrodzki
Okolice Próchnika. Fot. Zygmunt Gawron Okolice Próchnika. Fot. Zygmunt Gawron
Okolice Próchnika. Fot. Zygmunt Gawron Okolice Próchnika. Fot. Zygmunt Gawron
Młoda popielica. Fot. Zbigniew Zagrodzki Młoda popielica. Fot. Zbigniew Zagrodzki

Poznaj lepiej nasz region:

   

Zapraszamy na "parkowy" Facebook:

  

 

powrót

Poznajemy rośliny - bluszczyk kurdybanek

Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea) pospolicie występuje w parkach, na łąkach i w ogrodach, na poboczach dróg, a także w lasach liściastych i zaroślach. Bluszczyk należy do rodziny wargowych, dla których charakterystyczny jest kształt płatków kwiatu: u góry są dwa zrośnięte płatki korony (górna warga), a na dole – trzy zrośnięte płatki, tworzące tak zwaną wargę dolną. Tylka, czyli rurkowata część korony jest nazywana gardzielą. Kwiaty bluszczyka są fioletowe lub niebieskofioletowe. Bluszczyk kurdybanek jest „spokrewniony” między innymi z jasnotami, dąbrówką, miętą, melisą, macierzanką, szałwią i poziewnikami. 

Nasuwa się pytanie o to, skąd się wzięła nazwa „bluszczyk”? Otóż z bluszczem, który jest zimozielonym pnączem, ma on tak naprawdę niewiele wspólnego. Pędy kwiatowe bluszczyka są wyprostowane i mają najczęściej od dziesięciu do dwudziestu centymetrów wysokości, ale liczne rozłogi płożą się po ziemi i mogą osiągać długość nawet do jednego metra - z ich węzłów wyrastają korzonki, „zakotwiczając” roślinę na podłożu. Ta właśnie cecha upodabnia bluszczyk do bluszcza zwyczajnego i to ona zadecydowała o jego (zarówno polskiej, jak i łacińskiej) nazwie. 

Od średniowiecza bluszczyk kurdybanek znany jest jako roślina lecznicza - pisała o nim między innymi św. Hildegarda z Bingen. Jego resztki odkryto także w trakcie wykopalisk archeologicznych w Biskupinie. Roślina zawiera między innymi garbniki, substancję goryczkową (glechominę, która jest trująca dla koni), saponiny, antocyjany, olejki, sole mineralne. Generalnie ma on właściwości przeciwzapalne, oczyszczające krew, moczopędne, żółciopędne, działa łagodnie ściągająco i przeciwbakteryjnie. Odwar z ziela, a dokładniej z kwitnących pędów, może być stosowany zewnętrznie przy trądziku, pokrzywce, zapaleniu skóry i jej oparzeniach bądź też wewnętrznie - przy leczeniu schorzeń nerek, pęcherza moczowego, wątroby i pęcherzyka żółciowego. Poprawia również trawienie. Dawniej stosowano bluszczyk także do leczenia ran (bo przyspiesza ich gojenie). Pozytywnie wpływa również na odporność organizmu, a płukanie naparem gardła w trakcie infekcji górnych dróg oddechowych wspomaga leczenie.

W dawnych czasach silna była wiara w to, że bluszczykiem kurdybankiem można było odpędzać czarownice oraz zapobiegać rzucaniu przez nie uroków na bydło.

Bluszczyk był i do dzisiaj bywa stosowany w kuchni. W niektórych regionach Europy jadano „wiosenną zupę ziołową” z bluszczykiem, a kiedyś wykorzystywano go także (zanim w XVI wieku zaczęto powszechnie używać chmielu) do warzenia piwa. Można go dodawać wiosną jako przyprawę do sałatek, twarożku czy potraw z jajek (na przykład do omletu), a także zaparzać z niego lecznice herbatki. Z uwagi na jego dość gorzki, korzenny smak, nie należy go używać zbyt dużo.
Od pewnego czasu bluszczyk kurdybanek jest hodowany jako roślina ozdobna w ogródkach.


Tekst: Hanna Kruk, zdjęcie: Zygmunt Gawron

Mazurski Park Krajobrazowy
Mazurski
Park Krajobrazowy
Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego
Park Krajobrazowy
Pojezierza Iławskiego
Park Krajobrazowy Wzgórz dylewskich
Park Krajobrazowy
Wzgórz dylewskich
Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej
Park Krajobrazowy
Puszczy Rominckiej
Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej
Park Krajobrazowy
Wysoczyzny Elbląskiej
Welski Park Krajobrazowy
Welski
Park Krajobrazowy
Brodnicki Park Krajobrazowy
Brodnicki
Park Krajobrazowy
Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy
Górznieńsko-Lidzbarski
Park Krajobrazowy
| do góry wersja dla słabowidzących wersja graficzna wydrukuj stronę