Sarna - fot. Maciej Rodziewicz Sarna - fot. Maciej Rodziewicz

Witamy Państwa na stronie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego wchodzącego w skład Zespołu Parków Krajobrazowych Pojezierza Iławskiego i Wzgórz Dylewskich z siedzibą w Jerzwałdzie.
   

powrót

Przystanek 7. Rezerwat Czerwica (punkt widokowy na dawną kolonię kormoranów)

Odcinek: Jezioro Czerwica - Biały Chłop (2,8 km)

Rezerwat „Czerwica" utworzony został w 1957 roku w celu ochrony kolonii kormorana czarnego. Jest to najmniejszy rezerwat Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, zajmuje powierzchnię 11,63 ha i w jego granicach znajdują się dwie wyspy: mniejsza, wschodnia o pow. 0,86 ha oraz większa, zachodnia o powierzchni 2,2 ha. Ponadto w granicach rezerwatu znajduje się półwysep na północno-zachodnim brzegu Jeziora Czerwica. Samo jezioro nic jest objęte ochroną rezerwatową. Jest to nieduży, śródleśny, płytki zbiornik o powierzchni 53,9 ha. Obecnie kolonia jest opustoszała. Po raz ostatni kormorany gniazdowały tu 2013r?

Narodziny kolonii na Czerwicy miały miejsce w 1934 roku, kiedy to pojawiły się pojedyncze ptaki na mniejszej, wschodniej wyspie, na której istniał czapliniec-kolonia czapli siwej. Jednak pierwsze gniazda w liczbie 8-10 sztuk powstały dopiero rok później-w 1935. W 1936 roku były tylko dwa gniazda, które zimą zrzucono i w latach następnych lęgów nie obserwowano. Z okresu wojny brak informacji. Przypuszczalnie kolonia szybko się rozbudowywała, gdyż w 1950 roku obserwowano na wyspie gniazda zarówno czapli jak i kormoranów. W tym samym jednak roku drzewa z gniazdami wycięto i ptaki przeniosły się na większą, zachodnią wyspę. Największą liczbę gniazd zanotowano w roku 1955, wówczas były tam 932 gniazda. Lata 1969- 1971 były latami kryzysowymi kolonii. W 1969 roku dramatyczna sytuacja klimatyczna wiosną, zniszczenie przez rybaków70 gniazd oraz ponowna redukcja w roku następnym, zmniejszyły liczbę gniazd do 42. W 1972 roku, w ślad za czaplami, kormorany przeniosły się na sosny porastające najwyższą część półwyspu. W 1983 został wycięty drzewostan sosnowy z gniazdami i ptaki przeniosły się na obrzeża półwyspu. W chwili obecnej (2001 r.) jest tu 200 gniazd kormorana i 140 czapli siwej umieszczonych głównie na olchach. Duże skupienie gniazd z pisklętami budzi zwykle zainteresowanie drapieżników. I tak kolonia na Czerwicy, w latach 1956- 1965 była stałym żerowiskiem orłów przednich, a w chwili obecnej jest stałym miejscem żerowania orłów bielików, które często można tu zobaczyć, zwłaszcza, gdy odpoczywająna górujących suchych sosnach w pobliżu kolonii. W okresie wysiadywania jaj i wylęgu piskląt drapieżnikami, które silnie redukują liczbę kormoranów są również kruki i wrony. Kormoran jest typowym rybożercą, zjada najpospolitsze na danym terenie ryby, o przeciętnej wielkości. W Polsce objęty jest ochroną gatunkową od 1952 roku. Warto dłuższą chwilę poobserwować te niezwykłe ptaki, będące wśród ptaków wodnych specjalistami wyróżniającymi się dużą wszechstronnością. Jest to czarno upierzony ptak, jedynie wokół dzioba ma zachodzącą na policzki białą plamę, skóra podgardlajest żółta. Jest silny, wielkości małej gęsi, znakomicie pływa, nurkuje, wytrwale lata i sprawnie porusza się po konarach drzew dzięki silnym pazurom na końcach czterech palców spiętych błoną pławną. W szacie godowej zarówno u samca jak i u samicy pojawiają się na głowie i szyi białe piórka przez co wyglądają one jak oszronione oraz biała plama na zewnętrznej stronie bioder a na głowie niewielki czarny czubek.

Pożywieniem kormorana są tylko i wyłącznie ryby, na które poluje nurkując. Potrafią dotrzeć na głębokość kilku metrów, ale zwykle polują na głębokości dochodzącej do 2-3 metrów. Pod wodą przebywają kilkanaście sekund. Efektem przystosowania do nurkowania są zarośnięte nozdrza i słabiej niż u innych ptaków spneumatyzowane (wypełnione powietrzem) kości. Kormorany nie natłuszczają swoich piór, a więc nie zabezpieczają ich, tak jak inne ptaki wodne, przed zmoczeniem. Przemoczone upierzenie zwiększa ciężar właściwy ptaka umożliwiając mu sprawniejsze i głębsze nurkowanie, to z kolei zmusza je do wysuszenia po polowaniu skrzydeł. Widzi się je wtedy w pozycji stojącej na niewielkich wyniosłościach z rozłożonymi skrzydłami, którymi od czasu do czasu wachlują. Kormorany gnieżdżą się wyłącznie w mniejszych lub większych grupach, a więc tworzą kolonie. Czynnikiem decydującym o lokalizacji i liczebności kolonii jest w pierwszym rzędzie zasobność żerowisk. Kormorany żerują w promieniu do 30 km a wyjątkowo nawet do 50 km od swoich gniazd. Dlatego gnieżdżące się na Czerwicy kormorany spotyka się na jeziorach: Januszewskim, Płaskim, Jezioraku, Gaudach. Kolonie kormoranów są łatwe do zauważenia nie tylko ze względu na obecność gniazd ale również dlatego, że drzewa z gniazdami oraz roślinność poniżej nich pokrytajest białym nalotem. Przy dużej ilości gniazd zajęty fragment lasu przez kolonię przedstawia się jako biała plama na tle otaczającej zieleni. Wszystko to spowodowane jest wytwarzaniem przez kormorany kału zawierającego duże ilości związków azotowych, który ochlapując rośliny powoduje ich zamieranie. Dlatego drzewa, na których znajdują się gniazda kormoranów po kilku lub kilkunastu latach zamierają, natomiast pod drzewami w kolonii najlepiej radzi sobie pokrzywa, malina i czarny bez.

Powrót kormoranów z zimowisk zależny jest od ustąpienia pokrywy lodowej wód, co następuje najwcześniej w końcu lutego ale nierzadko dopiero w połowie kwietnia. Do rozrodu przystępują dopiero ptaki trzyletnie. Budulce gniazd stanowią gałązki drzew obłamywane z najbliższego otoczenia, zbierane z zeszłorocznych gniazd lub „kradzione" z budowanych gniazd innych „nieuważnych" ptaków. Budowie gniazda towarzyszą toki, polegające na wahadłowych, głębokich ruchach szyi, unoszeniu skrzydeł podczas których ptaki prezentują białe plamy po bokach ciała. Samica znosi zwykle 3-6 jaj, które są wysiadywane przez 23-24 dni przez obojga rodziców. Po około 8-9 tygodniach młode kormorany są zdolne do lotu i w ostatnich dniach lipca kolonia zwykle pustoszeje, zaś młode i stare ptaki rozpraszają się, pojawiając gromadnie na wielu okolicznych zbiornikach wodnych. Od listopada rozpoczyna się zimowa wędrówka. Ptaki z Polski zimują we Francji, Hiszpanii, Włoszech, Szwajcarii, oraz na wybrzeżach afrykańskich Morza Śródziemnomorskiego. W ostatnich latach notuje się wypadki zimowania kormoranów również na polskim wybrzeżu.

Mazurski Park Krajobrazowy
Mazurski
Park Krajobrazowy
Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego
Park Krajobrazowy
Pojezierza Iławskiego
Park Krajobrazowy Wzgórz dylewskich
Park Krajobrazowy
Wzgórz dylewskich
Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej
Park Krajobrazowy
Puszczy Rominckiej
Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej
Park Krajobrazowy
Wysoczyzny Elbląskiej
Welski Park Krajobrazowy
Welski
Park Krajobrazowy
Brodnicki Park Krajobrazowy
Brodnicki
Park Krajobrazowy
Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy
Górznieńsko-Lidzbarski
Park Krajobrazowy
| do góry wersja dla słabowidzących wersja graficzna wydrukuj stronę