W projektowanym rezerwacie przyrody Las Nadwelski W projektowanym rezerwacie przyrody Las Nadwelski
Okolice miejscowości Trzcin Okolice miejscowości Trzcin
Rezerwat przyrody Bagno Koziana Rezerwat przyrody Bagno Koziana

Witamy Państwa

Poznaj lepiej nasz region:

  

Zachęcamy do odwiedzin Parkowego 

 

 

 

 

 

  

Słownik

   Język polski dzieli się on na szereg gwar. Gwary Warmii i Mazur zostały zupełnie odcięte od rozwoju języka ogólnopolskiego, co spowodowało, że język stał się skostniały i zachowało się w nim wiele archaizmów, używanych przed wiekami w całej Polsce. Warmiacy i Mazurzy zdawali sobie sprawę z tego, że język ich zaczyna być wypierany przez język niemiecki. Dlatego świadomi zagrożenia postawili sobie za główny cel zachowanie własnego języka. Polegało to na tym, że dzieci uczyły się języka polskiego w domu. Czytały i pisały po polsku korzystając z katechizmu i innych wydawnictw religijnych oraz z polskich kalendarzy i gazet. Jednak siłą rzeczy dialekty Warmii i Mazur przejęły niemieckie nazwy i określenia, zwłaszcza w dziedzinie szkolnictwa, administracji i w życiu politycznym. Za początek wpływu języka niemieckiego na język ogólnopolski datuje się wiek XIII i XIV zaś największe nasilenie przypadło na XIX i XX wiek. Musimy pamiętać, że w naszym regionie, a w szczególności na obszarze naszego miasta i jego okolic bardzo duży wpływ na ukształtowanie języka (oprócz gwary warmińsko-mazurskiej) miał język niemiecki. Wiele słówek zawartych w tym słowniku pochodzi właśnie z języka niemieckiego. Często są to wyrazy całkowicie lub w pewnym stopniu zapożyczone. Z tego też względu świadomi przemijających nieuchronnie chwil postanowiliśmy stworzyć dla Państwa ten oto słownik, który powstał w wyniku długomiesięcznej pracy wszystkich pracowników Welskiego Parku Krajobrazowego i ludzi z nami współpracujących. Korzystając z okazji pragniemy złożyć podziękowania wszystkim, którzy przyczynili się do powstania tego słownika.

Wybrane słowa gwary lubawskiej i ich polskie odpowiedniki:
tryt -  stopień schodowy
zyger - zegar
tumlować się - bić się
zylc - „zimne nogi”, „galareta”
tutka - papierowa torebka
żaga - piła ręczna
tygiel - garnek
żaki - studenci
tyjger - dźwig
 
Więcej w naszym „Przewodniku kulturowym po Welskim Parku Krajobrazowym” – pobierz (.pdf)
 

   W czasie wędrówek przyrodniczych z przyjaciółmi z Niemiec i Anglii doszliśmy do wniosku, że niezbędny jest słownik umożliwiający bezbłędną i szybką wymianę informacji. Słownik  polsko-niemiecko-angielsko-łaciński powstawał etapami z udziałem między innymi Kasandry wolontariuszki z USA pracującej w Welskim Parku Krajobrazowym.
Życzę przyjemności z korzystania ze słownika stworzonego przez amatorów. Pobierz słownik (.xls) 
 

  

Mazurski Park Krajobrazowy
Mazurski
Park Krajobrazowy
Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego
Park Krajobrazowy
Pojezierza Iławskiego
Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich
Park Krajobrazowy
Wzgórz Dylewskich
Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej
Park Krajobrazowy
Puszczy Rominckiej
Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej
Park Krajobrazowy
Wysoczyzny Elbląskiej
Welski Park Krajobrazowy
Welski
Park Krajobrazowy
Brodnicki Park Krajobrazowy
Brodnicki
Park Krajobrazowy
Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy
Górznieńsko-Lidzbarski
Park Krajobrazowy
| do góry wersja dla słabowidzących wersja graficzna wydrukuj stronę